Anatomy of water

Bij de poging om helemaal van vooraf aan te beginnen, dus bij het ontstaan van het water, moet je wel heel ver terugkijken. Meer dan 14 miljard jaar, naar de zogenaamde oerknal, het begin van ruimte en tijd. Bovendien is het onontbeerlijk om hierbij het een en ander aan (natuurwetenschappelijke) details te kennen.

Wat er tot dusver gebeurd is (een wetenschappelijke veronderstelling):
Vanuit de amorfe “oermassa” ontstonden protonen en neutronen, de basisbestanddelen van de materie. Deze protonen en neutronen versmolten vervolgens wederom tot de zogenaamde “lichte atoomkernen”. Toen iets later de temperatuur van aanvankelijk 1.000.000.000.000.000.000 (1018) graden Celsius was gedaald tot daarentegen reeds bijna koele 4.000 graden konden de atoomkernen dankzij hun elektrische aantrekkingskracht vrij rondzwevende elektronen aantrekken en aan zich binden. Daardoor ontstonden de eerste “lichte chemische elementen”. En wel: uit een proton en een elektron het gas waterstof, uit telkens twee protonen, neutronen en elektronen het gas helium. Aanvankelijk bepaalden deze beide elementen 99% van de gehele materie van het heelal. Vervolgens klonterden de materiewolken tezamen tot sterren, waarin de afzonderlijke waterstof- en heliummoleculen tot grotere eenheden, de eerste zogenaamde “zware chemische elementen” ontwikkelden. Dat waren met name koolstof en zuurstof. Lang voordat vervolgens de borrelende “oersoep” tot de huidige gesternten samenklonterde, ontstond door de verbinding van waterstof en zuurstof: het water.

De eersten, die over zichzelf en de wereld hebben nagedacht.
Toen de mens begonnen was om te zoeken naar verklaringen voor het ontstaan van de wereld, leidden zijn vragen hem eerst naar de religie. Hij schiep hogere wezens, de goden. Hun plannen en voornemens trachtte hij door orakels te doorgronden, hun doen door rites en offers te beïnvloeden. Daarmee was deze zaak vooreerst opgelost. Zij het niet voor iedereen: 625 – 547 v. Chr. was er weliswaar nog geen oerknaltheorie (zie boven), maar de filosoof Thales van Milete, en volgens de overlevering de volgende uitspraak van hem: “Het principe van alle dingen is het water …”. Bij zijn overwegingen ging Thales uit van de vraag naar de oergrond van alle bestaan en van alles wat er gebeurt. Omdat hij hierbij een kringloop van ontstaan meende te herkennen, moest de gezochte oerstof niet alleen een algemeen verspreide stof maar ook een stof zijn, die veranderlijk was. Water voldeed schijnbaar perfect aan deze eisen… Thales gold reeds ten tijde van Plato en Aristoteles als de grondlegger van de filosofie, wetenschap en astronomie. Een filosoof die door de nauwkeurige observatie van de natuur zijn inzichten ontplooide. Thales zelf liet het nageslacht niets na wat op schrift gesteld was. De weinige bronnenfragmenten die door hem opgestelde inzichten zouden vermelden, zijn overwegend afkomstig uit de weergave van de filosofen Aristoteles en Plato. Aristoteles was het vervolgens ook die – uitgaande van de theorieën van Thales – de vier-elementen-leer van de filosoof Empedokles verdiepte. Al het bestaan bestaat uit de vier basiselementen vuur, water, lucht en aarde. Als Chinees pendant bij de Westerse vier-elementen-leer wordt dikwijls de vijf-elementen-leer aangeduid, een daoïstische theorie m.b.t. de natuurbeschrijving. Deze leer is gebaseerd op de veronderstelde basiselementen hout, vuur, aarde, metaal en water. De interactie van deze elementen bewerkstelligt een procesverloop dat op zeer uiteenlopende processen op het gebied van het organische wordt toegepast. Bijvoorbeeld in het menselijk lichaam, in de karakterkunde of in de astrologie. Beide theorieën hebben gemeen dat ze kunnen worden teruggevoerd op de archaïsche, bewuste uiteenzetting van de mens met de natuur.

Vandaag, talloze informaties verder:
“De zee van kennis”, “De rivier van de tijd”, “De bron van de waarheid”… In vele metaforen blijft de fundamentele verwijzing naar het water en zijn kracht (tot voorbij het fysieke) behouden. Tegelijkertijd is water tegenwoordig één van de grootste maatschappelijke, wereldwijd behandelde onderwer onderwerpen. Wanneer men bij de zoekmachine Google het begrip water op reis stuurt, dan krijg je meerdere miljoen treffers. Als je bij Wikipedia, de vrije internetencyclopedie, water invoert, kom je enerzijds alle basics te weten: “… Het grootste gedeelte van de aardoppervlakte (71%) is bedekt door water, waarbij dit met name op het zuidelijk halfrond het geval is en zich als extreem aan de halve waterbol toont. De watervoorraden van de aarde bedragen zo’n 1,386 miljard kubieke kilometer, waarvan alleen al 1,338 miljard kubieke kilometer (96,5%) wordt gevuld door het zoute water van de wereldzeeën die gemiddeld zo’n 3730 m diep zijn Slechts 48 miljoen kubieke kilometer (3,5%) van het water op aarde is beschikbaar als zoetwater…” Anderzijds komt men echter ook te weten: “De tot dusver nog ontbrekende resp. onvoldoende verzorging van een groot gedeelte van de wereldbevolking met hygiënisch en toxicologisch ongevaarlijk drinkwater alsmede met een voldoende grote hoeveelheid consumptie water vormt één van de grootste uitdagingen van de mensheid gedurende de volgende decennia.”

Of zoals Gérard Mestrallet, chef van het internationale waterconcern Suez-Ondéo heeft gezegd: “God heeft het water geleverd, maar niet de leidingen.”