Transforming a classic

Co jest klasyką, a co nią nie jest – o to można by się długo spierać. Pojęcie to wywodzi się z rzymskiego prawa podatkowego z czasów cesarstwa. Classis był osobą należącą do najwyższej grupy podatkowej. Przymiotnik classicus został przeniesiony później przez rzymskiego pisarza Aulusa Gelliusa (ok. roku 175 n.e.) do dyskursu literacko-estetycznego. Stamtąd rozprzestrzeniło się na wszystkie obszary działalności kreatywnej. Jest to określenie epoki w sztukach pięknych uznanej za wytyczającą normę. Pojęcie to jednak z biegiem czasu zdewaluowało się i stosuje się je do wskazywania przedstawicieli i dzieł różnych gatunków i okresów.

KONCEPCJA KLASYKI
Pojęcie klasyki jest często używane do idealizowania epok historycznych. Klasycznym okresem antycznej Grecji nazywany jest czas pomiędzy powstaniem jońskim przeciwko panowaniu perskiemu (500 r. p.n.e.) do wojny peloponeskiej (do 431 r. p.n.e.). W tej epoce stworzono podstawy zachodniej filozofii, medycyny, architektury, literatury, teatru oraz norm politycznych. W tych czasach również Arystoteles zajmuje się rozróżnieniem pomiędzy formą i materią, co ma znaczenie także dla projektowania. Gdy w Niemczech mówimy o klasyce, mówimy o literaturze klasycznej XVIII wieku, literaturze Wielanda, Goethego, Schillera i Herdera, o rozprawie w formie dialogu z polityką i estetyką czasów po rewolucji francuskiej. Pojęcie to obejmuje także muzykę klasyków wiedeńskich Haydena, Mozarta i Beethovena, która w międzyczasie – ze względu na swoją prostotę I popularność – stała się synonimem muzyki klasycznej obejmującej wiele epok historycznych.
Gdy opisujemy armaturę TARA stworzoną w roku 1991, której archetypiczny charakter był, jako klasyk, starannie pielęgnowany przez producenta firmę Dornbracht i twórcę Sieger Design, wówczas tradycyjne pojęcie klasyki może się wydać problematyczne. Do niedawna rozpowszechnione było pojęcie „długowiecznego projektu“, jednakże ostatnimi czasy wiele długowiecznych projektów bezszelestnie zniknęło z rynku. Nawet tradycyjne pojęcie klasyki przeszło zmianę. Ponieważ praca nad klasykiem, nad mitem jest możliwa. Kultowy status można jakiemuś przedmiotowi nadać, lecz można mu go również odebrać. Standardy są obarczoneryzykiem stagnacji. Klasyk natomiast posiada potencjał dopasowania do zmieniających się warunków. Jest otwarty na zmiany znaczeń. Przyczyną klasyfikacji nie jest język, lecz zmiany zachodzące w świecie, na przykład digitalizacja, wdrażanie coraz to nowych produktów i kanałów sprzedaży. Również w przypadku TARA istnieje już od dawna odmiana TARA ULTRA oraz TARA CLASSIC. Stosowanie oraz sama treść pojęcia podlegają szybkiemu przeobrażeniu. Cecha, która decyduje o tym, że dany produkt, usługa lub przeżycie jest klasyczne, to cecha haseł reklamowych, których znaczenie wydaje się dosyć jasne.

KLASYKA JAKO PROJEKCJA
Klasycy odgrywają dużą rolę w estetycznej praktyce życiowej. Karsten Hintz, odpowiedzialny w Berlińskim Archiwum Bauhaus za sklep, w uzupełnieniu do książki „Bauhaus“ (wyd. Jeannine Fiedler i Peter Feierabend, Kolonia 1999) pisze jednoznacznie „nasze wyobrażenie o stylu Bauhaus bazuje na replikach“. I dalej: „Wybór wytwarzanych przedmiotów jest związany z naszą obecną estetyką, tak samo, jak zmiany, które zostały dokonane.“ Najwyraźniej widać to na przykładzie krzeseł Breuera z rur stalowych, które w latach 20-tych ubiegłego wieku „były pierwotnie obite materiałem – nigdy zaś skórą“. Materiał mógł być bardzo kolorowy, tak samo, jak lakierowana rama. „Dziś może zbyt mało wymagająco i żywo, jak na klasyka.“ Dalej pisze Hintz: „Żaden produkt w stylu Bauhaus nie jest w większym stopniu narażony na fetyszyzm i na podziwianie go na klęczkach, niż lampa w stylu Bauhaus. Lecz to właśnie ona nie jest „tym“ oryginałem. Klasyką stała się dopier re-design. Naśladowana dziś tak chętnie proporcja wszystkich części powstała w roku 1980, gdy Wagenfeld przekształcił lampę.“ A nawet to przekształcenie zostało później, z korzyścią dla produktu i jego nabywców, jeszcze zmienione i poprawione. Obraz klasyka nie powstaje dopiero w głowie obserwatora. „Podstawowe kształty geometryczne, pierwotne kolory i bezprzedmiotowość“, pisze historyk designu Gerda Breuer w swojej książce „Die Erfindung des Modernen Klassikers“ [Wynalazek nowoczesnego klasyka] (Stuttgart, 2001), „należały w latach 60-tych ubiegłego wieku do nowych konwencji awangardy sztuki, która określiła swoje elementy autonomicznego języka formy“. W ten sposób opisuje ona ducha epoki, który poprzez odniesienia ukształtował nasz obraz awangardy lat 20-tych ubiegłego wieku.

UPODABNIANIE SIĘ DO SIEBIE JAKO KONCEPCJA
W przemyśle samochodowym jakości klasyczne wyrosły na bazie trwałości produktów, wspomagane przez ewolucyjne zrozumienie projektu. Wielu producentów usiłuje przekazać spuściznę danego modelu jego następcy. Wraz z modelem Nissan „Figaro“ – limitowanej edycji z roku 1991 – powstał pomysł przywołania historycznych epok za pomocą projektowania samochodów. VW New Beetle z roku 1998 oraz New Mini z roku 2001 są pierwszymi seryjnymi samochodami, które są wzorowane na klasycznych wzorach. Mini, który powstał przed 50 laty, został dostosowany do naszych czasów, tworząc podstawę dynamicznej marki lifestyle. Klasyk nie jest czymś statycznym. Musi się zmieniać, jeżeli jego nadzwyczajny projekt nie znajduje już uznania, gdy odrywa się od rzeczywistości. Klasyk potrzebuje transformacji, czasami również radykalnego kwestionowania, jak miało to miejsce w przypadku projektantów Alessandro Mendiniego oraz ostatnio Marten Baasa i Martino Gampera. W taki sposób TARA jedynie za pomocą czerni i bieli oddaje koloryt lat 60-tych, odkrywając nową awangardę.